Ciekawostki

Konstytucja 3 Maja – Ciekawostki ­čôť

polska-55

Konstytucja 3 maja zosta┼éa uchwalona w 1791 roku, dziewi─Ötna┼Ťcie lat po pierwszym rozbiorze i w czasach, kiedy w Polsce panowa┼é chaos wskutek rz─ůd├│w magnaterii. By┼éa nazywana ostatni─ů wol─ů i testamentem gasn─ůcej ojczyzny. Poznajcie interesuj─ůce informacje i ciekawostki o konstytucji 3 Maja.

1. Autorami konstytucji byli Hugo Ko┼é┼é─ůtaj, Ignacy Potocki oraz kr├│l Stanis┼éaw August Poniatowski. By┼éa to druga podpisana konstytucja na ca┼éym ┼Ťwiecie. Pierwsz─ů uchwalono w Stanach Zjednoczonych.

2. Konstytucja 3 Maja zyska┼éa ogromne uznanie i by┼éa inspiracj─ů dla innych narod├│w walcz─ůcych o niepodleg┼éo┼Ť─ç. Jej idea┼éy demokratyczne i konstytucyjne wp┼éyn─Ö┼éy na rozw├│j my┼Ťli politycznej w Europie i na innych kontynentach.

3. Dokument znosi┼é woln─ů elekcj─Ö, kt├│ra nie sprawdzi┼éa si─Ö w Polsce. Po ┼Ťmierci Stanis┼éawa Augusta Poniatowskiego w┼éadz─Ö w Polsce mia┼é przej─ů─ç w┼éadca z dynastii Wettyn├│w, a nast─Öpnie mia┼éa by─ç ona dziedziczona.

4. W uznaniu zas┼éug Konstytucji 3 Maja, w 1792 roku Tadeusz Ko┼Ťciuszko, bohater narodowy Polski i innych kraj├│w, ofiarowa┼é kr├│lowi Stanis┼éawowi Augustowi Poniatowskiemu sw├│j miecz. Miecz ten jest znany jako „Miecz Ko┼Ťciuszki” i jest wa┼╝nym symbolem polskiego heroizmu i walki o wolno┼Ť─ç.

5. W┼éadz─Ö ustawodawcz─ů mia┼é posiada─ç parlament, czyli Izba Poselska oraz Izba Senacka.

6. Konstytucja 3 Maja by┼éa wynikiem staranno┼Ťci i konsultacji wielu my┼Ťlicieli, prawnik├│w i polityk├│w. Jej autorzy starali si─Ö stworzy─ç dokument, kt├│ry by┼éby odpowiedzi─ů na wyzwania i problemy tamtych czas├│w.

7. Władza wykonawcza należała do Rady Królewskiej, a więc króla, pięciu ministrów i prymasa Polski. Bez prawa głosu pozostawali następca tronu, marszałek sejmu i dwóch sekretarzy.

8. Konstytucja przetrwa┼éa tylko czterna┼Ťcie miesi─Öcy. Jej przeciwnikami byli wszyscy z warstwy magnackiej, kt├│ra z dnia na dzie┼ä straci┼éa szans─Ö do bogacenia si─Ö czy przekupowania pos┼é├│w. W 1792 roku w Petersburgu zawi─ůza┼éa si─Ö konfederacja targowicka.

9. Targowiczanie byli zaciek┼éymi przeciwnikami reform, kt├│rzy wraz z armi─ů rosyjsk─ů wkroczyli do Polski. Wojna z Rosj─ů zako┼äczy┼éa si─Ö dla Polak├│w kl─Ösk─ů i drugim rozbiorem kraju.

10. W 1794 roku wybuch┼éo powstanie ko┼Ťciuszkowskie, kt├│re zako┼äczy┼éo si─Ö sromotn─ů kl─Ösk─ů i trzecim rozbiorem w 1795 roku, a Polska oficjalnie przesta┼éa istnie─ç. Do tego dnia ┼Ťwi─Ötowano uchwalenie konstytucji 3 maja. P├│┼║niej, celebrowanie tego ┼Ťwi─Öta by┼éo zakazane we wszystkich zaborach.

11. W 1792 roku, gdy Konstytucja zosta┼éa uchwalona, Polska by┼éa jednym z niewielu kraj├│w na ┼Ťwiecie, kt├│re mia┼éy swoj─ů konstytucj─Ö. Dzia┼éo si─Ö to tylko kilka lat po uchwaleniu Konstytucji Stan├│w Zjednoczonych.

12. Konstytucja 3 Maja została uchwalona w Warszawie, na Rynku Starego Miasta, który jest dzisiaj uważany za jedno z najpiękniejszych miejsc w Polsce. W miejscu tym stoi również pomnik Syrenki Warszawskiej, który jest symbolem miasta.

13. Obecnie jest uwa┼╝ana za jedno z najwa┼╝niejszych wydarze┼ä w historii Polski i jest obchodzona jako ┼Ťwi─Öto narodowe ka┼╝dego roku 3 maja. To dzie┼ä, w kt├│rym Polacy uczczeni pami─Ö─ç tych, kt├│rzy walczyli o wolno┼Ť─ç i niepodleg┼éo┼Ť─ç.

14. Jest cz─Östo nazywana „Konstytucj─ů Roczn─ů” ze wzgl─Ödu na fakt, ┼╝e mia┼éa na celu wprowadzenie reform i ustabilizowanie sytuacji w kraju na jeden rok, po kt├│rym planowano wprowadzi─ç trwalsz─ů konstytucj─Ö. Niestety, plan ten zosta┼é pokrzy┼╝owany przez wydarzenia historyczne.

15. W dwudziestoleciu mi─Ödzywojennym, kiedy Polska po 123 latach odzyska┼éa niepodleg┼éo┼Ť─ç, wznowiono ┼Ťwi─Öto 3 maja. Podczas okupacji hitlerowskiej po raz kolejny Polacy nie mogli ┼Ťwi─Ötowa─ç z tej okazji, a tradycja ta wr├│ci┼éa dopiero w 1981 roku.

16. Wi─Ökszo┼Ť─ç sygnatariuszy konstytucji 3 maja by┼éa wolnomularzami. Jeden z jej autor├│w, Hugo Ko┼é┼é─ůtaj, r├│wnie┼╝ nale┼╝a┼é do lo┼╝y maso┼äskiej.

17. Wprowadza┼éa podzia┼é w┼éadzy na ustawodawcz─ů, wykonawcz─ů oraz s─ůdownicz─ů. Jej celem by┼éo wprowadzenie ┼éadu w polskiej polityce i prawie.

18. Konstytucja zawiera┼éa wiele postanowie┼ä liberalnych i r├│wno┼Ťciowych, w tym zakaz zniewolenia ch┼éop├│w i ograniczenie nadu┼╝y─ç feudalnych. Niestety, te postanowienia nie zosta┼éy w pe┼éni wdro┼╝one w praktyce.

19. Była pierwszym krokiem w kierunku modernizacji Polski i przyjęcia zasad demokratycznych. Niestety, jej realizacja została przerwana przez rozbiorów, ale ideały zawarte w tym dokumencie przetrwały i wpłynęły na późniejsze pokolenia Polaków.

20. Cho─ç Konstytucja 3 Maja zosta┼éa uchwalona tylko na kr├│tki okres, jej dziedzictwo i znaczenie pozostaj─ů wa┼╝ne w historii Polski i symbolizuj─ů d─ů┼╝enie narodu polskiego do wolno┼Ťci i niepodleg┼éo┼Ťci.

Czytaj dalej o ciekawostkach na temat konstytucji 3 maja